Een paar zomers geleden nam ik pastasalade mee naar een lunch aan de oever van een rivier en heb ik de hele maaltijd mijn excuses ervoor aangeboden. Om acht uur 's ochtends zag die er prima uit. Om één uur was het één koude steen van aan elkaar gelaste slierten, die vaag nergens naar smaakte. Iedereen was er heel beleefd over, wat nog erger was.
De oplossing bleek bijna niets met het recept te maken te hebben en alles met de tien seconden na het afgieten. Dit gebeurt er, en dit is de salade die ik nu bewust de avond ervoor maak.
Waarom glutenvrije pasta 's nachts hard wordt
Wanneer je pasta kookt, zwellen de zetmeelkorrels op en nemen ze water op. Dat is gelatinisatie, en daardoor verandert een harde, droge sliert in iets wat je wilt eten. Terwijl de pasta afkoelt, draait het proces deels terug. De zetmeelmoleculen schikken zich weer in een geordende, kristallijne structuur en persen daarbij water naar buiten. Voedingswetenschappers noemen dit retrogradatie. Jij noemt het de koelkaststeen.
Tarwepasta ondergaat hetzelfde proces, maar heeft een glutennetwerk dat de sliert bij elkaar houdt, waardoor het resultaat stevig in plaats van broos is. Glutenvrije pasta heeft per definitie geen glutennetwerk. Ons assortiment van gemalen granen vertrouwt op psylliumvezels voor de binding en op graanmeel dat fijn genoeg is gemalen (we zeven tot 160 micron, zo fijn als tarwemeel), zodat het deeg goed samenhangt. Zo krijg je een sliert met een stevige beet, vers uit de pan. Koud, zonder iets om die te beschermen, doet het zetmeel nog steeds wat zetmeel doet.
Twee dingen vertragen het proces. Vet, dat je toevoegt terwijl de slierten nog heet en open zijn, bedekt het oppervlak en houdt het water op de plek waar je het wilt, in plaats van dat het eruit trekt en in de kom terechtkomt. En zuur, dat heerlijk is bij koude pasta, voeg je beter pas op het laatste moment toe, want als citroensap urenlang op een oppervlak staat dat al aan het samentrekken is, wordt dat taaier en verliezen de kruiden hun kleur. Dus: vroeg olie, laat zuur. Dat is de hele truc.
Koude quinoa-tagliatelle met courgette, tomaat en kappertjes
Tagliatelle is hiervoor beter geschikt dan welke gedraaide pastavorm ook, omdat de platte linten veel oppervlak bieden voor de olie en je ze met een tang makkelijk uit een kom kunt scheppen. Ruim voldoende voor twee als lunch, of voor vier als bijgerecht. Maak het de avond van tevoren.
- 200 g quinoa-tagliatelle
- 5 el olijfolie, plus extra voor op tafel
- 1 middelgrote courgette, in dunne halve maantjes gesneden
- 1 teentje knoflook, in dunne plakjes
- 250 g cherrytomaten, gehalveerd
- 2 el kappertjes, afgespoeld en droog gedept
- een handvol zwarte olijven, van de pit gescheurd
- 30 g pompoenpitten
- een grote bos basilicum, plus munt als je die hebt
- zout en grof gemalen zwarte peper
- 1 hele citroen
Bereiding
- Zet een grote pan met ruim gezouten water op het vuur. Een grote pan is hier belangrijk: pasta in een te volle pan plakt aan elkaar, en dat wil je de komende vierentwintig uur juist voorkomen.
- Rooster ondertussen de pompoenpitten in een droge koekenpan tot ze beginnen te poffen en nootachtig ruiken. Schep ze op een bord en zet ze apart, ergens anders.
- Gebruik dezelfde pan en verhit 2 el olie op middelhoog tot hoog vuur. Bak de courgette in één laag tot beide kanten mooi bruin zijn, niet bleek en slap. Voeg de knoflook de laatste dertig seconden toe. Schep alles in een brede, ondiepe schaal, voeg de tomaten, kappertjes en olijven toe, breng op smaak met zout en peper en laat staan.
- Kook de tagliatelle en proef een sliert een minuut voordat de kooktijd op de verpakking verstreken is. Voor een koude salade wil je hem net stevig genoeg koken, want hij wordt nog iets zachter terwijl hij in de olie staat.
- Giet de pasta af en spoel hem niet af. Koud water laat het oppervlak schrikken en spoelt het fijne zetmeel weg dat ervoor zorgt dat de olie blijft kleven. Schep de hete pasta rechtstreeks op de groenten.
- Giet de resterende 3 el olie er meteen overheen, terwijl er nog stoom van de slierten afkomt, en schep alles met een tang door elkaar. Blijf een goede halve minuut omscheppen, tot elk lint glanst. Deze stap bepaalt of de lunch morgen lekker is.
- Verdeel het over de schaal in plaats van het op te stapelen, zodat het gelijkmatig en snel afkoelt. Dek het af zodra het op kamertemperatuur is en zet het in de koelkast. De kruiden, zaden en citroen houd je apart.
Aan tafel
Haal de schaal dertig tot veertig minuten voordat je wilt eten uit de koelkast. Koud vet is stijf vet, en de slierten worden merkbaar soepeler zodra ze op kamertemperatuur komen. Scheur er dan de basilicum en munt bij, strooi de pompoenpitten erover, knijp het sap uit een halve citroen erover, voeg nog een scheut olie en een snufje vlokzout toe en schep alles aan tafel goed om. Proef en voeg de rest van de citroen toe als de salade daar behoefte aan heeft.
Vier dingen die het verschil maken
- Wees royaal met de olie. Te weinig dressing op koude pasta is veruit de meest voorkomende reden dat deze salades mislukken, en glutenvrije slierten hebben meer nodig dan slierten van tarwe. Vijf eetlepels voor 200 g klinkt als veel, totdat je ervan eet.
- Gebruik een brede schaal, geen diepe kom. In een diepe kom blijft de kern een uur lang warm en smelten de slierten onderin door het gewicht van alles erboven aan elkaar.
- Ben je toch te ver gegaan en is de pasta alsnog stevig geworden, dan maakt warmte een groot deel van de retrogradatie ongedaan. Dertig seconden stomen of een scheutje net gekookt water erdoor scheppen maakt hem weer soepel. Niemand bij de picknick hoeft het te weten.
- Neem je hem mee op reis, doe de kruiden dan in een apart zakje, de zaden in een potje en laat de citroen heel. Alles wat de salade vers laat smaken, moet pas op het laatste moment bij de pasta komen, niet al in de kofferbak van de auto.
Een opmerking over de tagliatelle
Onze tagliatelle van quinoa komt uit onze eigen, speciaal ingerichte glutenvrije molen en onze eigen pastafabriek, waar we Italiaanse apparatuur gebruiken en geen maïszetmeel of rijstvuller in plaats van graan. Quinoa geeft de pasta een licht nootachtige, enigszins aardse smaak die goed samengaat met kappertjes en gebakken courgette. Daarom zit hij in deze salade en niet een mildere variant.
Het betekent ook dat de slierten stevig genoeg zijn wanneer ze in de pan belanden om een nacht in de koelkast te overleven, mits je ze op het juiste moment olie geeft. Tien seconden aandacht nadat je ze hebt afgegoten. Dat is het verschil tussen een lunch waarvoor je je verontschuldigt en een lunch die mensen je vragen opnieuw mee te brengen.
|
Miklos Oprichter & CEO, Mill & Folks |